Niyə skrininq işləyir?
Uşaqlıq boynu xərçəngi əksər hallarda yüksək riskli HPV infeksiyasının uzun müddət davam etməsi nəticəsində, illər ərzində yaranır. Xərçəngdən əvvəl uşaqlıq boynunda xərçəngönü dəyişikliklər (CİN 2, CİN 3) əmələ gəlir. Bu mərhələ adətən heç bir əlamət vermir, amma skrininq testləri ilə aşkar edilə və müalicə oluna bilər. Dr. Abdullayevanın tez-tez təkrarladığı fikir də budur: uşaqlıq boynu xərçəngi “birdən-birə yaranmır”, ona görə də “qorunmaq müalicədən daha asandır”.
Onkoginekoloji yanaşma: addım-addım
- Risk və anamnez — yaş, əvvəlki nəticələr, HPV peyvəndi, siqaret, immun vəziyyəti.
- Skrininq testi — yaşa uyğun PAP-test və/və ya HPV testi (genotipləmə ilə). PAP-test və HPV testi
- Kolposkopiya — anormal nəticə və ya şübhəli görüntü olduqda. Kolposkopiya
- Hədəfli biopsiya — dəyişmiş sahədən; diaqnozu histoloji müayinə təsdiqləyir.
- Qərar — CİN 1-də çox vaxt izləmə, CİN 2–3-də müalicə (LEEP və ya digər üsul), sonra nəzarət. CİN müalicəsi
- İnvaziv xərçəng şübhəsi və ya diaqnozu olduqda — pasiyent onkoloji müalicə üçün ixtisaslaşmış mərkəzə yönləndirilir; müalicə multidissiplinar komanda tərəfindən planlaşdırılır.
Dr. Abdullayevanın onkoginekoloji hazırlığı internatura illərinə — onkoloji dispanserin ginekologiya şöbəsinə gedib çıxır. Hazırda onun əsas işi xərçəngönü dəyişiklikləri xərçəng yaranmamışdan əvvəl aşkar etməkdir: həkimin öz sözləri ilə, “İşimiz uşaqlıq boynu xərçənginin yaranmasının qarşısını almaqdan ibarətdir.” Həkim qeyd edir ki, onun praktikasında başqa səbəblə müraciət edən, heç bir şikayəti olmayan qadınlarda da müayinə zamanı xərçəngönü sahələr aşkarlanıb — bu, profilaktik müayinənin mənasını göstərir.
Hansı əlamətlər gecikmədən müayinə tələb edir?
Erkən mərhələdə uşaqlıq boynu xərçəngi adətən əlamət vermir. Aşağıdakı hallarda gözləmədən həkimə müraciət edin:
- cinsi əlaqədən sonra qanaxma;
- aybaşılar arasında və ya menopauzadan sonra qanaxma;
- qeyri-adi, qanlı və ya qəhvəyi axıntı;
- cinsi əlaqə zamanı ağrı, çanaq ağrısı.
Bu əlamətlər başqa, daha sadə səbəblərdən də yarana bilər; dəqiq səbəbi yalnız müayinə göstərir.
Tez-tez verilən suallar
Peyvənd olunmuşamsa, skrininqə ehtiyac varmı?
Bəli. HPV peyvəndi ən təhlükəli tiplərin çoxundan qoruyur, amma bütün yüksək riskli tiplərdən yox; buna görə peyvənd olunmuş qadınlar da skrininqi davam etdirməlidir.
Uşaqlığı çıxarılıbsa (histerektomiya), skrininq davam etməlidirmi?
Əgər uşaqlıq boynu ilə birlikdə (total histerektomiya) xoşxassəli səbəbdən çıxarılıbsa və əvvəllər HSIL (CİN 2–3) olmayıbsa, uşaqlıq boynu skrininqi adətən dayandırılır. Əvvəllər HSIL olubsa, vaginadan götürülən nümunələrlə skrininq davam etməlidir.
Skrininqə nə vaxt son qoymaq olar?
Beynəlxalq tövsiyələrə görə 65 yaşdan sonra, son illərin nəticələri normal olduqda və ağır xərçəngönü dəyişiklik anamnezi olmadıqda skrininq dayandırıla bilər; qərar həkimlə birlikdə verilir.
Son yenilənmə: · Məlumat maarifləndirici xarakter daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Redaksiya siyasəti